لوحهء سنگ‌نبشتهء آكادى كه « كوك سيموت » صدر اعظم زمان پادشاه عيلامى « اينداتو » سيماشكى ( 1925 - ق . م . ) نوشته ، هنوز وجود دارد كه طىّ آن رئيس مدرسه را به سبب سختگيرى بىموردش نسبت به دبيران تازه‌كار سرزنش مىكند . اين لوحهء آكادى كه در آن فقط عبارت « شاگردان دبير » ( - پوهو - ته‌پى ) به عيلامى است ، يك سند بىنظير تاريخى مىباشد ، حاكى از آنكه در مركز اسناد شوش ( حدود / 4000 سال پيش ) مدير مدرسهء دبيرى نسبت به شاگردان سختگيرى مىكرده ؛ و آنان از صدر اعظم وقت درخواست رسيدگى نموده‌اند . بايد گفت كه بايگانىهاى شاهان عيلام و آنچه از مركز اسناد شوش بر جاى مانده ، كه الواح اكدى يا عيلامى متضمّن متون ادارى ، قانونى ، حقوقى و مدنى است ، بالجمله توسط نسل‌هاى متوالى همان كاتبان فرهيختهء عيلامى صورت تحرير يافته است . دبيران عيلامى در جهان باستان شهرت بسيار داشته‌اند ؛ و بنا بر الواح خزانهء تخت‌جمشيد و ديوان‌خانه‌ى آنجا هم دانسته مىآيد كه هخامنشيان تا سال 460 ق . م . ( زمان اردشير يكم ) اسناد رسمى خود را به منشيان عيلامى مىسپردند « 1 » . اما مادان كه ظاهرا پيشهء دبيرى را همان جماعت « مغان » ايشان برعهده داشته‌اند ، دست‌كم در اوائل امر كه چنين بوده ؛ و نظر به سلسله‌مراتب روحانى در بين آنان مىتوان گمان برد كه رستهء دبيران تحت اشراف مغان بزرگ قرار داشته ؛ اساسا وضع جماعت كاتبان ماد به مثابهء صنف مستقلّ هنوز به سبب فقدان مدارك كمابيش مبهم است . منتها تجارب و سنن كتابت و آيين‌هاى ديوانى و دبيرى در پادشاهىهاى ماننايى و ماد ، اينك مسلّم است كه همچون مواريث مكتب دو هزار و چندصدسالهء عيلامى به شاهنشاهى هخامنشى انتقال يافت . پيشتر گذشت كه كتابت ميخى مادى در ابداع كتابت فارسى باستان نقش اساسى داشته ، شايد اصلا همان بوده ؛ در ثانى خط و زبان آرامى نيز در بين مادان - خصوصا مغان - متداول بوده ، بسا كه وجه امتياز ايشان هم بشمار مىآمده است . دياكونوف گويد كه اگر برحسب يكى از حدسيات ، تاريخ اسناد حسابدارى كارگاه‌هاى شاهى شوش را زمان فرمانروايى مادان بدانيم ، پس در عيلام دست‌كم در دفترخانه‌ها و امور ادارى كماكان از زبان محلّى استفاده مىشد ، گرچه موضوع تابعيّت عيلام از ماد ثابت نشده ، وجود تعدادى اسامى ايرانى مىرساند كه تعلّق اين اسناد به زمان استقلال

--> ( 1 ) . دنياى گمشدهء عيلام ( والتر هينتس ) ، ترجمهء فيروزنيا ، ص 45 ، 101 - 103 .